Funchal | Spelletjes spelen op het plein

We zitten op Praça do Carmo, moed te verzamelen voor de dagelijkse boodschappen. Een vierkant pleintje met rondom een onderdoorgang, daarboven woningen en kleine bedrijven. Een soort mini Praça do Comércio ("Handelsplein") in het centrum van Lissabon, maar dan veel kleiner en aan de zijkant eettentjes in plaats van dure restaurants. En in het midden geen beeld. Er zijn stoeltjes, tafeltjes en parasols. Een plek waar alleen een verdwaalde toerist komt.

De wandeling die voor ons ligt is maar 650 meter. Eerst een goede bakker, dan de supermarkt, en via de banketbakker met de beste Pastel de Nata terug naar ons appartement. Maar vooral die supermarkt - Pingo Doce - is een dagelijks gevecht dat eindigt in oneindig geduld bij de kassa.

De naam betekent 'zoete drop'. Het is de op een na grootste supermarktketen in Portugal en voor 49% eigendom van Albert Heijn – Delhaize. Maar het lijkt er totaal niet op. Het is er absurd druk, iedereen loopt als kip zonder kop rond, de gangpaden zijn te smal en staan vol met spullen die er niet horen. Op de versafdeling moet de klant zelf wegen, de code van het product intikken en een labeltje plakken. Alleen niet bij alle producten. Voor een buitenlander is niet te ontdekken voor welke producten wat moet gebeuren.

Als de kassière het bedrag niet weet komt er iemand met een schriftje met geschreven productnamen en bedragen, waar de velletjes uitvallen en de bedragen al vier keer zijn doorgestreept. Barcodes doen het lang niet altijd. Chaos overheerst. Kassières zitten rustig een paar minuten te praten met een klant terwijl de rijen gigantisch zijn.

Een halve liter flesje water kost 0,17 euro, zonder statiegeld. Dat weer wel.

We drinken onze koffie en bereiden ons mentaal voor. Dan kijken we om ons heen. Ongeveer tien tafels, allemaal bezet met schoolgaande tieners. Leeftijd van vijftien tot twintig. Ze zitten in groepjes, meisjes en jongens door elkaar. Ze drinken water of koffie en spelen kaart of zitten onderling te praten. Soms loopt er iemand van de ene tafel naar de andere. De meisjes begroeten elkaar met een kus op de wangen, de jongens krijgen allemaal persoonlijk een handdruk. Iedereen is bedekt gekleed, geen korte broeken of jurkjes. Er wordt niet gerookt, niemand zit op zijn telefoon te staren en er zijn nergens fatbikes te zien. Er wordt gelachen. Er is geen leraar of andere autoriteit te zien. De school is 250 meter verder.

Het doet me bijna terugdenken aan mijn schooltijd. Ook ik speelde altijd kaart in de pauze. Vier jongens klaverjassen en dan tien anderen rond de tafel met commentaar of een ander gesprek.

We blijven kijken naar iets wat gewoon zou moeten zijn maar wonderbaarlijk voelt.

Straks, in Pingo Doce, is het andersom. Daar is chaos zonder structuur, systeem zonder rust. Hier is structuur zonder dwang. Tieners die gewoon zijn, samen, zonder schermen, zonder autoriteit, en het werkt. Een groepje staat op, loopt met hun tassen vol boeken naast elkaar richting school. Waarschijnlijk begint hun les over een paar minuten. Nog een handdruk hier, een zoen daar.

We staan ook op.

De supermarkt wacht. Die chaos van codes en schriftjes en wachtende rijen. Maar die tien tafels blijven in mijn hoofd - een glimp van hoe het ook kan.

Funchal, 30 September 2025