Lissabon | Drie dagen is tekort

Wij hebben drie dagen, om te ontdekken wat Lissabon is. De eerste dag is al voorbij met wat mijmeringen over Slauerhoff, zitten aan de Taag. De enige manier om in de resterende tijd toch nog te proeven is om als toerist rond te lopen. Dat is voor ons niet de top tien lijst van ‘must do’ afstrepen, in een sightseeing tour overal langs te scheuren of rondrennen zonder te kiezen. We niet zo van de oude gebouwen, want dat gaat over de oude cultuur.

We beginnen met de huidige stad met de ‘LX-factory’. Een oude textielfabriek uit 1846, en ooit het grootste textielcomplex van de stad. Er werkten tot de jarennegentig van de vorige eeuw duizenden arbeiders. Nu bruist het van de creativiteit. Mode, gadgets, kunst, graffiti en eettentjes. Met in het midden een van de mooiste boekenwinkel uit de wereld. Duizenden, jammer genoeg alleen maar Portugese, boeken langs de wanden. In het midden een enorme drie verdieping hoge oude machine. Om tien in de ochtend is het nog vrijwel uitgestorven. We lopen er rond en genieten van de mooie en ludieke dingen.

Daarna lopen we langs de rivier de Taag, die alle tijd van de wereld heeft. Langzaam stoomt hij traag voorbij in de richting van de zee. Zeilboten laveren tegen de wind en stroom in. Anderen, die de andere kant op gaan, lijken te vliegen alsof ze vleugels hebben. Een paar snelle rubberboten schieten er doorheen en veroorzaken hoge golven, een roeiboot komt bijna in de problemen. Er passeert een containerschip. Twee sleepboten manoeuvreren richting een tanker om die te helpen bij het aanmeren. De pont steekt dwars door alles heen. Hier zou je de hele dag kunnen zit. Het moderne museum, MAAT, onze volgende stop blijkt vandaag jammer genoeg dicht te zijn.

We wandelen door een botanische tuin - Aziatisch, vol bamboe en palmbomen. Het is er uitgestorven. We horen de bamboe bijna groeien, ruiken de lucht alsof we door Bogor op Java lopen. Een paar pauwen, met jonge kuikens lopen statig over het pad naar het gras aan de overkant. Een jonge magere kat kijkt toe, ze laten elkaar met rust.

We bekijken het ‘Monument van de Ontdekkingen’, een enorm betonnen beeld van de boeg van een schip. Het is hier in 1960 gebouwd om de Portugese overheersing over de wereldzeeën te vieren. Aan iedere kant staan zestien beroemde Portugese zeevarenden en ontdekkers. In het midden Hendrik de Zeevaarder, turend naar de horizon. In Nederland discussiëren we over straatnamen van de oude zeehelden, hier vereren ze de bezetters nog, trots op het grote rijk wat dit land ooit bezat door deze mannen. Een mooi beeld, maar er is totaal geen reflectie op wat er echt gebeurd is.

Het ‘Jerónimusklooster’, wat ertegen over ligt hoeven we zeker niet te bezoeken. Het is er druk. Voor velen is het waarschijnlijk een mooi gebouw en misschien zelfs de reden om hier te komen, maar voor ons is het een gebouw uit zestienhonderd, zoals er zoveel, en overal zijn. Lelijk en leeg.

De volgende ochtend gaat onze zoektocht verder met iets wat niets met de Portugese cultuur te maken heeft. We bezoeken een museum van ‘Bansky’, de Engelse graffitikunstenaar. Een groot deel zijn werken uit de verschillende steden zijn hier nagebouwd. Het maakt indruk, straatkunst uit een spuitbus in Kiev, London, Parijs, New York. Een tentoonstelling die overal in de wereld kan staan, maar hier is. Ook dat zegt wat.

Daarna het Centrum de Arte Moderna Gulbenkian een modern, pas een jaar geleden geopend museum in een park. Drie zalen met werk van moderne Portugese kunstenaars. Een over huidige muziek uit de oude Portugese koloniën, een over thema’s uit Sheherazade en als laatste een serie amoebe achtige beelden van Francisco Trepa. Alle drie beelden van Portugese kunstenaars over hun cultuur.

Tussen al deze beelden van de stad en de cultuur zaten wandelingen, soms op zondagochtend door wijken waar geen toerist komt. Of door het prachtig aangeharkte Parque Eduardo VII. Er waren busritten met openbaar vervoer, maar ook wandelingen over de begaande paden. En er waren terrasjes voor de lunch. De eerste keer heerlijke tapas gerechten in een straatje vlak bij de drukte van het klooster. De tweede keer in het park, tijdens de lokale zondagmiddag. Spelende kinderen en honden in een klein meertje. Oude vrouwtjes en mannen luidruchtig aan een tafel de politiek aan het doornemen. Of mensen die de krant lezen.

Buiten het seizoen en de begaande paden was het mooi, rustig en eigen. Het was zoveel schoner en rustiger als in de grote steden als in Nederland. Geen rijen voor een stroopwafel of patattent. Nergens vuil op straat, druk en voorspelbaar op de toeristen plekken, maar honderd meter verder rustig met spelende kinderen, echte kunst en overal ruimte op de terrassen.

In de avond in ons appartement openen we een zak, volgens onze verwachting zit er een wasrek in. Wat we nodig hebben omdat nog even alles willen wassen in ons mooie appartement voordat we aan de campertrip beginnen. . Het blijkt een uitvouwbaar kinderbed, waar we meer als een uur voor nodig hebben om het weer op te vouwen. Niet omdat het moeilijk is, maar omdat er geen beschrijving bij is. Zelfs geen Portugese

Dat is wellicht ook wel het Lissabon op dit moment, ongrijpbaar want er ontbreekt een echte handleiding. Veel oude koloniale en latere rijkdom, wat prachtige moderne museum. Alleen ontbreekt de verbinding, reflectie of het verhaal. Misschien nog een keer gaan zoeken.

Lissabon, 4 [e-38] 5 oktober 2025