Lissabon | Wat maakt Lissabon, Lisboa?

Een stad in drie dagen doorgronden is onmogelijk. Zelfs als het de derde keer is dat je er bent is het onmogelijk.

De eerste keer moet in het begin van deze eeuw zijn geweest. We zaten toen in een klein appartement ergens ver buiten de stad, richting Belém. Een paar dagen als begin van drie weken als backpacker door Portugal. Met rugzak en openbaar vervoer, zonder planning, twee weken rondreizen en eindigend met een week aan de kust in Algarve. Er zijn vage herinneringen - de gele funiculaire, het aquarium, de lift in de winkelstraat omhoog, drukte op straat. En de rivier, breed en glanzend met een monument ernaast.

De tweede keer was twee jaar geleden. We hadden een gammel, oud appartement met een groot terras midden in Alfama. De wereldbekende tramlijn 28 stopte echt voor onze deur. Hij was alleen zo vol met toeristen dat we er niet meer bijpasten. We liepen door de nauwe, steile straatjes, bezochten de kathedraal, een vlooienmarkt erachter. Op weg naar het kasteel stonden we stil in een steeg als in een file. Voetje voor voetje, zo druk was vava het. We bezochten het museum voor hedendaagse kunst, met een geweldig imponerende tentoonstelling. En op de laatste avond bij zonsondergang voeren we als echte toerist over de rivier. Een tocht inclusief eten en drank, alleen hadden ze geen eens witte wijn. Het was koud die avond in Februari.

Nu zitten we verder van de drukte, in een appartement bij Parque Eduardo VII. Een wijk uit het begin van de vorige eeuw - brede straten, bomen, huisblokken met mensen die er echt wonen, afgewisseld met kantoren en hotels. We lopen over de Avenida da Liberdade naar het centrum. Een brede boulevard met een langgerekte laan voor voetgangers onder de bomen. Aan de zijkant de conceptstores van alle exclusieve merken.

Het eindigt na twee grote pleinen midden in het toeristische centrum. We lopen snel door, op weg naar hetzelfde museum. De tentoonstelling valt tegen - niet slecht, gewoon niet wat we verwachtten. We lopen verder, richting de rivier. Langs smalle straten vol mensen, terrassen waar je niet meer bij kan, groepen die stilstaan voor selfies.

Alle grote steden zijn zo. Te vol, te luid, te veel van hetzelfde. Lissabon, Parijs, Barcelona, Amsterdam - overal dezelfde winkels, dezelfde drukte, dezelfde groepen toeristen die dezelfde plekken afwerken. We worden moe van het navigeren tussen de massa's, op het trottoir. We draaien om, lopen terug. De Avenida da Liberdade op, langzaam omhoog, weg van het centrum. Bij Praça Marquês de Pombal - het plein met de rotonde aan het einde van de avenue - gaan we zitten op een terras. Een biertje, een wijntje, ver van de massa, even rust.

Ik kijk om me heen. Het plein, het park achter ons, de brede straten. Het lijkt op elk ander Europees plein uit die tijd. Mooi, zeker. Maar niet uniek, alle steden lijken steeds meer op elkaar.

Slauerhoff schreef over zijn verlangen naar deze stad. Hij wilde hier, in de jaren veertig van de vorige eeuw, sterven. Niet in Rotterdam of Amsterdam, maar hier. Wat zag hij wat ik niet zie? Of niet meer zie?

Het biertje is koud, het terras aangenaam. We zitten hier rustig, ver genoeg van die chaos beneden in de stad. Maar dat kan ik overal - een rustig terras vinden in een wijk waar toeristen niet komen.

Ik denk aan Slauerhoff. Die eeuwige rusteloosheid, dat verlangen naar vertrek. Voor hem was Lissabon geen eindpunt maar een drempel. De stad waar de rivier de oceaan wordt, waar Europa stopt en het onbekende begint. Morgen proberen we het opnieuw. Die Taag moet er zijn, breed en trouw zoals we hem vijfentwintig en twee jaar geleden achter lieten, onveranderd door de tijd.

Misschien snappen we dan wat Slauerhoff zag. Niet de stad zelf, maar wat de stad belooft: dat water dat stroomt, dat vertrek dat altijd mogelijk blijft, die horizon waar land en zee elkaar ontmoeten.

We betalen en lopen de laatste meters naar ons appartement. Ergens moet het hart van deze stad kloppen. We hebben het alleen nog niet gevonden.

Lissabon, 3 oktober 2025